دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences

تاریخچه

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۸/۳/۳۱ | 
تاریخچه گروه آناتومی در دانشکده‌های پزشکی همزمان با تأسیس دانشکده‌های پزشکی در ایران و جهان می باشد. در تاریخچه تأسیس دانشکده‌های پزشکی اولین گروهی که تأسیس شده است گروه آناتومی می‌باشد. به عبارتی آناتومی اصلی‌ترین گروه پایه و اساس پایه پزشکی در دانشکده پزشکی است. در روند توسعه علوم پزشکی بویژه علوم پایه پزشکی حوزه‌های مختلفی اضافه شده ولی نقش علوم تشریحی هم چنان برجسته باقی مانده است. زیرا با توسعه تکنولوژی‌های نوین حیطه‌های آناتومی نیز توسعه یافته است. اگر آناتومی از سلول تا بدن آدمی تلقی کنیم. امروزه علاوه بر ماکروسکوبیک آناتومی میکروسکوبیک آناتومی (بافت شناسی) با پیدایش انواع میکروسکوپها و مطالعات ریزبینی جزئی از حوزه‌های علوم تشریحی (آناتومی) شده است. امروزه با استفاده از میکروسکوپ الکترونی علاوه بر مطالعات بافتی ساختارهای درون سلولی هم جزء حیطه‌های آناتومی مورد مطالعه قرار می‌گیرد. از طرف دیگر فرآیند نحوه رشد هر موجود زنده از جمله انسان محور دیگر حوزه آناتومی می باشد. در این قلمرو علاوه بر فرآیند شکل‌گیری جنین و نحوه ارگان‌زایی و اثر عوامل تراتوژن بر جنین، موضوع نحوه اثر ژنها بر ایجاد ارگان ها در قبل و بعداز تولد، رشد بعد از تولد هم جزء حیطه‌های آناتومی قرار گرفته است. در دو دهه اخیر مسئله evolution و یا همان تکامل و تکوین نیز در دپارتمانهای آناتومی تحت عنوان evolutionary anatomy مورد مطالعه جدی قرار گرفته است و از طریق این نوع مطالعات حتی نوع نگرش به برخی از بیماریها تغییر یافته و مداخلات درمانی نیز تحت تأثیر قرار گرفته است . حوزه آناتومی ماکروسکوپی نیز مورد بازنگری جدی قرار گرفته است و مباحثی تحت عنوان Functional Anatomy و Clinical Anatomy در زیر مجموعه‌های دپارتمان علوم تشریحی (آناتومی) گسترش یافته است و حتی کنفرانس‌هایی تحت عنوان Clinical Anatomy در جهان در حال برگزاری است. که هدف آن کاربرد کلینیکی آناتومی برای دانشجویان پزشکی، دستیاران، فلوشیپ‌ها، دندانپزشکان و سایر رشته‌های دیگر حوزه پزشکی است. موضوع نحوه آموزشی آناتومی نیز از دیر باز حتی دورا‌ن‌های قبل توسط کسانی مانند بقراط ،ابوعلی سینا ، جالینوس و ... مورد توجه جدی قرار داشته است. ابوعلی سینا کتابی دارد تحت عنوان خلاصه التشریح که در این کتاب علاوه بر قانون که موضوعات آناتومی را بررسی می‌کند در این کتاب نحوه آموزش آناتومی را مورد توجه قرار گرفته است. تاریخچه آناتومی مدرن در ایران با تاسیس دارالفنون در سال ۱۸۵۰ میلادی هم زمان است، امیر کبیر بعد از تاسیس دارالفنون چند نفر را مامور می کند که در خارج از کشور آناتومی را بیاموزند و در دارالفنون آناتومی را تدریس کنند. یکی از این اشخاص فردی بود به نام حاجی میرزا افشار حکیم باشی که پس از برگشت از فرنگ کتابی تحت عنوان علوم تشریحی به زبان عربی می نویسد. امیر کبیر علاوه براین تعدادی از مدرسین اتریشی را استخدام می کند که یکی از این مدرسین اتریشی شخصی به نام جاکوب ادوارد پولاک بود. او در دارالفنون به عنوان معلم طب مشغول به تدریس می شود و علاوه بر تدریس پزشکی، تدریس آناتومی را بر عهده می گیرد. یکبار هم تشریح جسد را در ایران انجام می دهد. همچنین کتابی به زبان فرانسوی می نویسد که فردی به نام میرزا محمد حسین افشار این کتاب را ترجمه می کند. این کتاب جز اولین کتب آناتومی بوده که به زبان فارسی در ایران چاپ شده است. ادامه تاریخچه آناتومی ایران با تاسیس دانشگاه تهران در سال ۱۹۳۴ ادامه می یابد. از آنجاییکه در گذشته اساسی ترین درس پایه پزشکی آناتومی بوده، در محل دانشکده های پزشکی دپارتمان آناتومی نقش بزرگی داشته است. در سال ۱۹۳۹ فردی به نام اورلیمف که فرانسوی بوده به ایران دعوت می شود و به عنوان رئیس دانشکده شروع به کار در زمینه تدریس اناتومی می کند. او به مدت ۸ سال رئیس دانشکده پزشکی تهران بود که در این مدت شاگردانی همچون پروفسور امیر فتحی، پروفسور یحیی عدل، دکتر حکیم و دکتر امیر اعلم را تربیت می کند.
 
دکتر امیر اعلم
استاد کرسی تشریح
دکتر امیر اعلم در سال ۱۲۵۶ خورشیدی در تهران متولد شد. تحصیلات ابتدایی خود را در ایران، ترکیه و سوریه به پایان رساند. سپس در دانشکده پزشکی فرانسوی بیروت مشغول تحصیل طب شد. در اواخر سال ۱۹۰۰ میلادی عازم فرانسه شد. در مدرسه نظامی لیون به ادامه درس پزشکی پرداخت و در سال ۱۹۰۴ تحصیلات خود را در دانشگاه لیون به اتمام رسانید و به دریافت دیپلم دولتی از دانشگاه مزبور نائل آمد. او در سال ۱۹۰۶ میلادی به ایران مراجعت کرد و در سال ۱۲۸۳به استادی تشریح  مدرسه طب و عضویت مجلس حفظ الصحه دولتی انتخاب شد. بعد از ساخته شدن ساختمان دانشکده پزشکی و سالن های تشریح، دکتر امیر اعلم رئیس دانشگاه ابن سینا و استاد تشریح بود تا سال ۱۳۲۱ که به ریاست دانشکده پزشکی انتخاب گردید و در سال ۱۳۲۶ بنا به درخواست  خود بازنشسته شد. استاد در سال ۱۳۴۰ شمسی جهان فانی را بدرود گفت. بعد از ایشان پروفسور کیهانی، دکتر گنج بخش، دکتر حکیم، دکتر نیک نفس، دکتر کوثریان، دکتر حکمت و دکتر بامشاد جز اساتیدی بودند که در این دپارتمان حضور داشتند.
 
دکتر جمال الدین مستقیمی
استاد بزرگ آناتومی
 در دانشگاه علوم پزشکی مشهد استاد بزرگ آناتومی ، دکتر مستقیمی حضور داشتند. استاد مستقیمی به همراه دکتر کمال الدین آرمین جز دومین دوره دانشجویان پزشکی بودند که در دانشگاه تهران تحصیل کردند. استاد مستقیمی در سال ۱۲۹۲ در شیراز متولد شده است. کتابت را در مکتب خانه، نزد خاله خود آغاز و دوره ابتدایی را در مدرسه نمازی شیراز به پایان رسانده است. تحصیلات خود را در دبیرستان شعاعیه  ادامه داده و در سال ۱۳۱۱ هجری شمسی به دریافت دیپلم علمی موفق می گردد. در همین سال ، با تشویق و همیاری مرحوم فیوضات رئیس اداره فرهنگ وقت، وارد دانشکده طب تهران می گردد. در همان سال های نخست، علم تشریح را نزد دکتر بلر جراح بیمارستان آمریکایی، فرا گرفت و با توجه به علاقه و پشتکار فراوان، به عنوان دستیار در تشریح و تدریس وی را کمک نمود. در سال ۱۳۱۷ به عنوان جراح از دانشکده طب فارغ التحصیل شد. ایشان پس از انجام خدمت سربازی، در سال ۱۳۱۹ به توصیه و پیشنهاد دکتر اعلم برای تدریس راهی مشهد می گردد و تا سال ۱۳۵۲ در دانشکده پزشکی مشهد به تدریس و پژوهش اشتغال داشته است. سپس در سال ۱۳۵۶ به تاسیس گروه آناتومی دانشگاه علوم پزشکی ایران پرداختند.
در گروه آناتومی دانشگاه علوم پزشکی ایران در آن زمان دکتر اصلان از هندوستان، دکتر آرین پور و دکتر کانینگهام جز اساتیدی بودند که در این دپارتمان حضور داشتند و همچنین ، کارشناسانی از دانشگاه شهید بهشتی برای تشریح همکاری داشتند. سپس با ادغام دانشکده پزشکی طالقانی  به این مجموعه، دکتر سید محمود طباطبایی  و دکتر زاون نرسسیانس، پزشک جراح، به اساتید گروه پیوستند.

دکتر زاون نرسسیانس
ایشان از پزشکان جراح شرکت نفت بودند که دوره آناتومی را نزد پروفسور Last (نویسنده کتاب Last Anatomy) طی کردند و همزمان به تدریس آناتومی مشغول بودند. از سال ۱۳۵۶ در گروه علوم تشریح دانشگاه علوم پزشکی ایران به تدریس آناتومی تنه پرداختند و معرف کتاب آناتومی Last در کشور ایران بودند. ایشان انسان صادقی بوده و با اینکه جراح معروف و صاحب چندین بیمارستان بودند، ظاهر ساده ای داشته و به سادگی زندگی می کردند.

دکتر سید محمود طباطبائی
استاد در سال ۱۲۹۸ شمسی در تهران متولد شد و پس از اتمام دوره ابتدایی و متوسطه و دارالفنون جهت تحصیل در رشته پزشکی به دانشگاه تهران وارد شد. در سال ۱۳۲۲ موفق به دریافت دیپلم پزشکی شده سپس به مدت یکسال خدمت زیر پرچم در بهداری دبیرستان نظام و دانشکده افسری انجام داد. از آن پس صبح ها در بخش چشم و گوش و حلق و بینی و عصرها در بخش آناتومی کار می کرد. در همان سال از طرف دانشکده پزشکی آگهی برای قبول دستیار در بخش آناتومی منتشر شد که با شرکت در امتحان توانست بصورت رسمی کار خود را ادامه دهد. در سال ۱۳۳۵ تخصص خود را در قسمت چشم پزشکی دریافت نمود. از سال ۱۳۷۷ به عنوان استاد در بخش آناتومی کار خود را ادامه دادند و در ضمن معالجه بیماران در مطب خصوصی و چند موسسه خیریه و بهداری بانک سپه و همچنین بانک صادرات ادامه دادند. در سال ۱۳۴۳ با عنوان استاد تمام وقت در دانشگاه تهران و در سال ۱۳۴۹ به عنوان مسئول بخش آناتومی دانشکده پزشکی دانشکده جندی شاپور اهواز و سپس در سال ۱۳۵۵ به دعوت رئیس دانشکده پزشکی ایران  از دانشگاه جندی شاپور اهواز به تهران آمدند و تا سال ۱۳۷۳ در آنجا به تدریس آناتومی (آناتومی سر و گردن )پرداختند.

دکتر ناصرالدین بامشاد علوی
دکتر ناصرالدین بامشاد علوی، از سال ۱۳۵۸ به گروه علوم تشریح دانشکده پزشکی ایران پیوستند و مدیریت گروه را بر عهده داشتند. ایشان در سال ۱۲۹۴ در تهران متولد شده و پس از گذراندن دوره ابتدائی ، متوسطه ، عالی وارد دانشکده پزشکی تهران شد و در سال ۱۳۲۰ با درجه دکترا در پزشکی به کارهای درمانی پرداخت. پس از گذراندن دستیاری پاتولوژی و هیستولوژی و جنین شناسی سپس به خدمت تمام وقت در رشته علوم تشریحی تا آخرین پایه استادی تا سال ۱۳۵۸ در خدمت دانشگاه علوم پزشکی تهران بود. در سن ۶۵ سالگی بازنشسته گردید. سمت های دانشگاهی علاوه بر استادی تمام وقت، مدیریت گروه، ریاست دانشکده، معاونت دانشکده، هئیت ممیزه دانشگاه بوده است.
پذیرش دانشجویان  در دانشکده پزشکی ایران در اوایل تاسیس از مقطع لیسانس صورت گرفت. در این زمان دکتر علی فروحی از دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی و دکتر سید حسین کوثریان از دانشگاه علوم پزشکی تهران بعد از بازنشستگی  به استخدام دانشگاه علوم پزشکی ایران درآمدند. در حال حاضر، آزمایشگاه بافت شناسی به نام این استاد فرهیخته مزیّن شده است.

دکتر علی فروحی
استاد در سال ۱۳۰۸ شمسی در شهرستان صومعه سرای گیلان متولد شد و تحصیلات ابتدایی را در دبستان شمس صومعه سرا و عنصری رشت و تحصیلات متوسطه را در دبیرستان شاهپور رشت در سال ۱۳۲۶ با احراز رتبه اول به پایان رساند. از سال ۱۳۲۶ تا ۱۳۳۲ در دانشکده پزشکی تهران مشغول به تحصیل بوده و دوره تخصص جراحی عمومی را در بخش جراحی پروفسور عدل در سال ۱۳۳۶ به پایان رساند و از اواخر همان سال به عنوان رئیس بهداری و جراح بیمه های اجتماعی گیلان و سپس ریاست بخش بیمارستان پورسینای رشت مشغول بکار شد. از سال ۱۳۴۰ تا ۱۳۴۴ در لندن دوره علوم پایه پزشکی را در کالج سلطنتی جراحان انگلیسی و دوره های تکمیلی جراحی را در بیمارستان های وابسته به دانشگاه لندن گذراند و از سال ۱۳۴۵ به عنوان دانشیار آناتومی در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی مشغول بکار شد. در سال ۱۳۵۷ با سمت استاد آناتومی بازنشسته شد و تا سال ۱۳۷۰ در دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی مشغول به تدریس بود. از سال ۱۳۷۰تا زمان حیاتشان در بخش آناتومی دانشگاه علوم پزشکی ایران به تدریس آناتومی(آناتومی اندام) مشغول بودند و کتاب های تاریخ معاصر آناتومی و تاریخ پزشکی را توسط دانشگاه علوم پزشکی ایران چاپ نمودند.

دکتر سید حسین کوثریان
استاد در سال ۱۲۹۸ در تهران متولد شد در سال ۱۳۱۶ در کنکور دانشگاه تهران در رشته پزشکی شرکت کرد و با رتبه اول وارد دانشگاه تهران شد و سپس به عنوان دستیار بخش آناتومی با رتبه اول وارد دانشگاه تهران شد و پس از گذراندن این دوره برای تکمیل اطلاعات رشته آناتومی به پاریس رفت. در دانشکده پزشکی پاریس در بخش آناتومی پروفسور دلماس مشغول بکار شد و به علت موفقیت در تحقیقات آناتومی به عضویت انجمن آناتومیست های فرانسه زبان در آمد. پس از مدتی به مطالعه آنتروپولوژی پرداخت.  پس از ۴ سال تحقیق و کسب رتبه اول در دانشگاه تهران بصورت استادیار تشریح مشغول بکار شد. در آبان ماه ۱۳۳۵ به سمت دانشیاری آناتومی و در سال ۱۳۴۲ به سمت استاد در آمد. در سال ۱۳۵۹ به تقاضای خود بازنشسته شد. از این به بعد در، شهید بهشتی، دانشگاه شیراز و یزد و کرمان تدریس نمود. در دانشگاه  علوم پزشکی ایران نوروآناتومی تدریس می کردند.
پس از ادغام دانشکده پزشکی طالقانی و دانشکده پزشکی ایران ، دکتر محمد تقی جغتایی که موسس و رئیس دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی به مدت ۱۴ سال بودند،  به جمع اساتید گروه علوم تشریح دانشگاه علوم پزشکی ایران پیوستند. ایشان بعد از دکتر بامشاد علوی ، مدیریت گروه را بر عهده داشتند. در سالهای بعد دکترابوالفضل فقیهی و مرحوم دکتر محمود ایوبیان از دانشکده توانبخشی به گروه علوم تشریح دانشگاه ایران پیوستند. در حال حاضر اساتید بزرگوار ذیل در گروه علوم تشریح علوم پزشکی ایران مشغول فعالیت هستند:
دکتر محمد تقی جغتایی، دکتر مهدی مهدی زاده، دکتر ملیحه نوبخت، دکتر فرشته مهرآیین، دکتر هما رسولی، دکتر مهرداد بختیاری، دکتر سید مرتضی کروجی، دکتر منصوره سلیمانی، دکتر فاطمه مرادی، دکتر مینا افتخارزاده، دکتر فریدون نگهدار، دکتر حمیدرضا عسگری،  دکتر رضا شیرازی، دکتر رضا احدی ، دکتر روناک شعبانی، دکتر زهرا زندیه و دکتر فاطمه السّادات امجدی.

دکتر محمد تقی جغتایی
استاد در سال ۱۳۳۷ در سبزوار متولد شدند و در سال ۱۳۵۵ دیپلم را از دبیرستان خسروی مشهد اخذ کردند و دوره لیسانس فیزیوتراپی از دانشکده توانبخشی دانشگاه علوم پزشکی ایران در سال  ۶۲-۱۳۵۵ و دوره فوق لیسانس آناتومی  از دانشگاه علوم پزشکی ایران در سال  ۶۵-۱۳۶۳  و  دکتری (Ph.D) آناتومی از  دانشگاه علوم پزشکی تهران در سال ۶۹-۱۳۶۵ به اتمام رساندند و از سال ۱۳۶۳ به گروه علوم تشریح دانشگاه علوم پزشکی ایران پیوستند. ایشان دوره های فلوشیپ دورۀ آناتومی اعصاب را در دانشگاه Leed's انگلستان در سال ۱۳۸۰ و دوره فلوشیپ علوم اعصاب را در king's college انگلستان در سال ۱۳۸۲ طی کردند و در حال حاضر استاد پایه ۳۱ دانشگاه ، مدیر گروه علوم تشریح دانشگاه علوم پزشکی ایران و  مدرس نوروآناتومی پزشکی و تحصیلات تکمیلی و دستیاری می باشند. همچنین ایشان رئیس مرکز تحقیقات سلولی و ملکولی دانشگاه علوم پزشکی ایران، مدیر مسئول و سردبیر فصلنامه تازه های علوم اعصاب، مدیرمسئول مجله علوم تشریح، بنیانگذار و عضو هیات مدیره و رئیس انجمن علوم تشریحی ایران، رئیس انجمن علوم اعصاب ایران، عضو هیئت مدیره انجمن بین المللی آسیا و اقیانوسیه وVisiting professor  دانشگاه Midllesex لندن می باشند. حوزه های تحقیقاتی ایشان به شرح ذیل می باشد:
نوروآناتومی
Neurorehabilitation
Developmental Neuroscience
Neurodegeneration & CNS Regeneration
Developmental & Rehabilitation Neuroscience
 
آقای دکتر مهدی مهدی زاده
استاد مهدی زاده در سال ۱۳۳۵ در تهران متولد شد. وی دوره کارشناسی فیزیوتراپی را در سال ۱۳۵۸ در دانشکدۀ توانبخشی علوم پزشکی ایران، دوره کارشناسی ارشد آناتومی را در سال ۱۳۶۹ در دانشگاه علوم پزشکی تهران و دورۀ دکترای تخصصی (Ph.D) آناتومی را در سال ۱۳۷۴ در دانشگاه علوم پزشکی تهران به اتمام رساندند. ایشان دوره فلوشیپ Transgenic Animals را در مرکز تحقیقاتی  Research Center for Biotechnology آلمان در سال ۱۳۸۳ و دوره Sabbatical Neuroscience را در دانشگاه Manitoba کانادا در سال ۱۳۹۱ طی کرده و در حال حاضر استاد پایه ۲۹ و مدیر گروه علوم تشریح دانشگاه علوم پزشکی ایران می باشند. ایشان در کارنامه اجرایی خود ریاست آزمایشگاه جامع تحقیقات علوم پزشکی ایران (ICL)، معاونتهای آموزشی، اجرایی و تحصیلات تحصیلی گروه علوم تشریحی، عضو کمیته تحصیلات تکمیلی دانشکده، عضو مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی دانشگاه علوم پزشکی ایران، عضو هیئت تحریریه فصلنامه تازه های علوم اعصاب، عضو هیئت تحریریه مجله علوم تشریح، موسس و دبیر انجمن علوم تشریحی ایران را دارا می باشند.

دفعات مشاهده: 1392 بار   |   دفعات چاپ: 323 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر