دانشگاه علوم پزشکی ایران
Iran University of Medical Sciences

کوریکولوم آموزشی کارآموزی پوست

 | تاریخ ارسال: ۱۳۹۶/۵/۲۸ | 
طرح دوره نوین جهت دوره آموزشی چرخشی کارآموزی بخش پوست در دانشگاه  علوم پزشکی ایران

تهیه و تنظیم: دکتر محمدرضا قاسمی، استادیار دپارتمان پوست بیمارستان حضرت رسول اکرم(ص) دانشگاه علوم پزشکی ایران
 
مقدمه:
امروزه دانش در زمینه های مختلف بویژه در حیطه علوم پزشکی، به سرعت در حال گسترش و پیشرفت است لذا همگام با این پیشرفت روزافزون علوم پزشکی، بازنگری و به روز رسانی دوره های آموزشی دانشجویان پزشکی امری  ضروری بوده و نقش مهمی که در این زمینه دانشگاههای علوم پزشکی مادر و اساتید محترم مراکز آموزشی بر عهده دارند برهمگان  واضح و مبرهن می باشد. 
لذا در ادامه،  طرح دوره نوین پیشنهادی جهت دوره آموزشی چرخشی کارآموزی  بخش پوست در دانشگاه علوم پزشکی ایران، به تفصیل ارائه میگردد.
 
عنوان دوره (Course Title) :
عنوان دوره مورد بحث، دوره چرخشی آموزشی کارآموزی پزشکی در بخش پوست بیمارستان آموزشی درمانی حضرت رسول اکرم(ص) در دانشگاه علوم پزشکی ایران می باشد.
طول دوره چرخشی آموزشی فوق، 4 هفته و معادل 3 واحد آموزشی درنظر گرفته شده است.
 
تعریف و ماهیت فراگیران(Audience):
بطور قطع اولین قدم در زمینه طراحی دوره های آموزشی آنست که جمعیت مخاطب آن بطور دقیق تعریف شده و در راستای نیازسنجی هرچه بهتر فراگیران؛ زمینه تحصیلی و پیشینه علمی و تجربیات قبلی آنان در خصوص محتوای دوره مورد نظر به دقت مشخص گردد. 
فراگیران این دوره، دانشجویان دوره پزشکی عمومی دانشگاه علوم پزشکی ایران در مقطع کارآموزی می باشند.
کارآموز پزشکی به دانشجوی دکتری عمومی پزشکی اطلاق میشود که مراحل علوم پایه و فیزیوپاتولوژی را به پایان رسانده است و مجاز به ورود به بخشهای بالینی برای کسب دانش نظری و تجربیات علمی ومهارتهای حرفه ای، تحت نظارت اعضا هیات  علمی و برای اخذ مدرک دکتری پزشکی  است.
مسئولیت مستقیم کارآموزان در گروه پوست برعهده یکی از اعضا هیات علمی گروه میباشد که ایشان وظایف از پیش تعیین شده محوله خود را با هماهنگی وتحت نظارت کامل مدیر گروه و معاون آموزشی گروه انجام میدهند.
در مورد تعداد فراگیران در هر دوره شایان ذکر است که براساس امکانات موجود و طبق مکاتبات و توافق قبلی بعمل آمده با آموزش دانشکده پزشکی مقرر گردید که در هر دوره حداقل 10 نفر و حداکثر 30نفر از کارآموزان جهت گذراندن دوره چرخش آموزشی 4 هفته ای، به بخش پوست معرفی گردند. حضورتمامی فراگیران در کلاسهای تئوری بخش الزامی است اما جهت حضور در کلاسهای درمانگاه، بنابر نظر گروه و بدلیل محدودیت فضای فیزیکی درمانگاه، ممکنست فراگیران به گروههای  13 الی 17 نفره تقسیم شده و برحسب شرایط، بصورت روزانه یا یکروز درمیان در درمانگاه حضور یابند.
همچنین روزانه یک الی دو نفر از فراگیران موظفند تا براساس برنامه از پیش تنظیم شده، در اتاق عمل پوست حضور یافته و از نزدیک با اصول اولیه و نحوه صحیح انجام پروسیجرهای شایع و مهم پوستی آشنا گردند.
در خصوص میزان پشتوانه علمی قبلی فراگیران در زمینه علم بیماریهای پوستی نیز لازم به ذکر است که  براساس قوانین کلی آموزشی  دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی ایران، متاسفانه هیچ دوره آموزشی کامل و مدونی در خصوص آموزش علم بیماریهای پوست برای دانشجویان ماقبل مقطع کارآموزی، در نظر گرفته نشده است و لذا فراگیران عمدتا فاقد زمینه علمی قبلی مناسب و کافی در خصوص محتوای آموزشی دوره مذکور می باشند.
از طرف دیگر، بر اساس قوانین جاری  آموزشی در دانشگاه علوم پزشکی ایران، طی مقطع کارورزی نیز گذراندن دوره چرخشی در بخش پوست  تنها به مدت 2 هفته و آنهم بصورت انتخابی ( و نه الزامی) درنظر گرفته شده است که این محدودیت زمانی، امکان هرگونه برنامه ریزی آموزشی کامل و مدون جهت کارورزان را با چالش جدی مواجه میسازد.
لذا با توجه به ماهیت کاملا متفاوت و اختصاصی  دانش بیماریهای پوست و ترمینولوژی تخصصی آن؛ اهمیت توجه به دوره چرخشی آموزشی کارآموزی بخش پوست، بعنوان تنها دوره مدون آموزش دانشجویان پزشکی در این زمینه، امری ضروری است.
 
عملکرد نهایی مورد انتظار از فراگیران (Behavior):
براساس طرح دوره نوین پیشنهادی ،انتظار میرود که فراگیران در انتهای دوره 4 هفته ای آموزشی خود، علاوه بر توانایی توصیف کامل وعلمی ضایعات پوستی و همچنین توانایی اخذ شرح حال مناسب و انجام معاینه دقیق بالینی بیماران پوستی؛ از وجوه مختلف بیماریهای شایع و مهم پوستی (اعم از اتیولوژی و پاتوژنز بیماری، تظاهرات بالینی، تشخیص افتراقی های مهم، تستهای آزمایشگاهی و روشهای پاراکلینیکی کمک کننده به تشخیص، روشهای درمان آن بیماری به ترتیب الویت) آگاهی یافته و با اندیکاسیونها و اصول صحیح انجام پروسیجرهای شایع و ضروی پوستی (همچون کرایو تراپی، کوتر، کورتاژ، فتوتراپی، تزریق درون ضایعات وبیوپسی ضایعات جلدی) و همچنین اندیکاسیونها و روش صحیح درخواست و یا انجام آزمایشات و اقدامات پاراکلینیکی مربوطه (همچون اسمیر تزانک، دیاسکوپی، آزمایشات لازم برای مبتلایان به خارش یا بیماریهای کلاژن وسکولارو غیره)  آشنا گردند.
 
شرایط آموزش (Condition):
آموزشهای ارائه شده در طی این دوره به 2 گروه عمده تقسیم میشوند:
1- آموزشهای تئوری که عمدتا از طریق برگزاری کلاسهای درس روزانه و با استفاده از وسایل کمک آموزشی همچون نمایش اسلاید و پاورپوینت و ویدئوپروژکتور و به روشهای مختلفی همچون سخنرانی،پرسش و پاسخ، بارش افکار و یا تدریس در گروههای کوچک ؛ توسط اساتید برای فراگیران ارائه میگردد.
2- آموزشهای عملی و بالینی که عمدتا از طریق برگزاری راندهای آموزشی بر بالین بیماران بستری در بخش و یا حین ویزیت بیماران سرپایی مراجعه کننده به درمانگاه پوست ویا حضور فراگیران در اتاق عمل، انجام میپذیرد.
 
منابع آموزش (References):
طبق مصوبه ابلاغ شده از سوی وزارت بهداشت، رفرانس اصلی تدریس فراگیران، جدیدترین ویرایش کتاب درسنامه پوست میباشد که مبنای تدریس اساتید را تشکیل میدهد.همچنین در موارد لزوم و بمنظور تفهیم هرچه بهتر موضوع، ممکنست مدرسین بنا بر صلاحدید خود، مطالب کمکی از سایرکتب و منابع معتبر علمی همچون کتاب Habif  را نیز به فراگیران ارائه دهند.
لذا منابع آزمون نهایی پایان دوره عبارت از درسنامه پوست بعلاوه مطالب تکمیلی ارائه شده در جلسات می باشند.
همچنین با توجه به وجود محدودیت زمانی دوره چرخشی و بمنظور پرداختن به مطالب شایعتر و مهمتر؛   جلسه بازبینی عناوین موضوعات آموزشی جهت دوره چرخشی کارآموزی پوست در خرداد ماه سال 1396 توسط اساتید محترم دپارتمان پوست دانشگاه علوم پزشکی ایران برگزار گردید و لیست رئوس مطالب و جلسات کلاسهای درسی کارآموزان طبق آنچه در پیوست شماره 2 آمده است تعیین گردید.
 
معیار نهایی سنجش (Degree):
سنجش نهایی فراگیران در پایان دوره بر اساس معیارهای ذیل صورت می پذیرد:
1- نظم و ترتیب و حضور مرتب فراگیر در کلاسهای درس و درمانگاه و اتاق عمل
فراگیران موظفند در کلاسهای درس و درمانگاه، حضوری مرتب و منظم داشته باشند. هر جلسه غیبت در کلاسهای درس و یا درمانگاه و اتاق عمل پوست باعث کسر یک نمره وهر جلسه تاخیر نیز باعث کسر نیم نمره از نمره نهایی فراگیر خواهد بود.
برای فراگیرانی که  پس از گذشت ده دقیقه از شروع تدریس وارد کلاس بخش یا درمانگاه و اتاق عمل گشته اند، تاخیر ثبت میگردد.
لازم به ذکر است که بیش از دو جلسه غیبت و یا بیش از سه مورد تاخیر در کلاس درس بخش و یا درمانگاه و اتاق عمل، منجر به حذف کامل دوره آموزشی و محرومیت از شرکت در آزمون نهایی خواهد شد.
2- ارائه یک شرح حال کامل 
فراگیران موظفند براساس اصول شرح حال  گیری در کتاب باربارابیتز،  از یک بیمار بستری در بخش ویا مراجعه کننده به درمانگاه پوست، شرح حالی کامل اخذ نموده و تا روز قبل از برگزاری امتحان، آنرا به منشی بخش تحویل نمایند و در غیر اینصورت، یک نمره از نمره نهایی فراگیر کسر خواهد گردید.
3- نمره آزمون کتبی
آزمون کتبی پایان دوره به مدت 40 دقیقه و شامل 32 سوال تستی-تشریحی میباشد که هر سوال، ارزش نیم نمره ای داشته و در مجموع 16 نمره از نمره نهایی کل را شامل میشود.
4- نمره آزمونOSCE 
این آزمون به مدت 20 دقیقه و شامل 8 سوال تصویری از مطالب تدریس شده میباشد که هر سوال، 0.5 نمره داشته و درمجموع 4 نمره از نمره نهایی کل فراگیر را تشکیل میدهد. 
لازم به ذکر است که براساس قوانین مصوب دانشگاه ،حداقل نمره قبولی در دوره کارآموزی، کسب نمره 12 از 20 میباشد فلذا چنانچه نمره مجموع نهایی فراگیر کمتر از حدنصاب فوق گردد، به منزله تجدید دوره بوده و فراگیر موظف است دوره چرخشی 4 هفته ای خود را مجددا بطور کامل سپری نموده و در کلیه آزمونهای فوق مجددا شرکت نماید.
 
پیوست ها:
 
پیوست1:
در روز نخست شروع دوره آموزشی و بمنظور آشنایی هرچه بیشتر فراگیران با قوانین و امکانات دپارتمان پوست و  آگاهی ازوظایف خود، برگه پیوست  شماره 1، تحت عنوان "راهنمای مقررات دپارتمان پوست و شرح وظایف کارآموزان"  توسط نماینده برای فراگیران قرائت میگردد  و آنان موظفند پس از استماع و آگاهی از قوانین، همگی برگه مذکور را امضا نموده و آنرا جهت بایگانی، به منشی بخش عودت نمایند.
 
پیوست 2:
برنامه کلاسها ولیست رئوس مطالب ارائه شده به فراگیران، در پیوست شماره 2 آمده است و در این خصوص توجه به نکات ذیل ضروری است.
1- با توجه به لزوم آشنایی اولیه فراگیران با آناتومی پوست جهت درک هرچه بهتر بیماریهای آن و همچنین با عنایت به ماهیت تخصصی و منحصر بفرد ترمینولوژی و سمیولوژی ضایعات پوستی، در بازبینی اخیر 2 جلسه اول دوره آموزشی به مبحث آناتومی و سمیولوژی پوست اختصاص داده شده است که در طی آن، فراگیران با ساختمان کلی پوست ، اجزا و سلولهای تشکیل دهنده لایه های مختلف پوست و نقش فیزیولوژیک هر یک، ساختارعروقی و لنفاوی و ایمنولوژیک پوست، انواع ضایعات پوستی اولیه و ثانویه و اختصاصی و همچنین سمیولوژی و توصیف علمی دقیق آن ضایعات و مثالهایی ازبیماریهای واجد ضایعات فوق، آشنا میگردند.
2-  در مبحث درماتیت ها ، موارد شایع و مهم همچون درماتیت تماسی تحریکی و آلرژیک، درماتیت آتوپیک، درماتیت سبورئیک، مشخصات و تفاوتهای اگزمای حاد و تحت حاد و مزمن، اگزمای سکه ای ، فتودرماتیت و درماتیت کهنه شیرخوار مورد بحث قرار خواهند گرفت.
3-  در مبحث آکنه و روزاسه، انواع مختلف این بیماریها و تظاهرات بالینی متنوع آنها ، اتیولوژی و پاتوژنز و نهایتا روشهای درمان ضایعات مذکوربیان میگردند.
4- در جلسه بیماریهای همبند، بیماریهایی همچون لوپوس، اسکلرودرمی، مورفه آ و درماتو میوزیت مطرح میشوند.
5- مبحث بیماریهای باکتریال شامل بیماریهای  زردزخم تاولی و غیر تاولی، اکتیما، سلولیت، اریزپلاس، سلولیت پری آنال استرپتوکوکال ، فولیکولیت سطحی و عمقی، فرونکل و کربانکل میباشد.
6- در جلسه خارش؛ در خصوص مکانیسم  بروزخارش و اتیولوژی های مهم آن، نحوه اپروچ به بیمار خارش و وآزمایشات درخواستی و همچنین روشهای کلی درمان صحبت شده  و سپس انواع مهم خارش همچون خارش کلیوی، خارش کلستاتیک، خارش آبی، خارش ناشی از بیماریهای سیستمیک و بدخیمی ها  به تفصیل بحث میگردد.
7- مبحث کهیر و آنژیوادم به بیان اتیولوژی، پاتوژنز،  انواع مختلف تظاهرات بالینی، تستهای آزمایشگاهی و تشخیصی، تشخیص افتراقی ها و نحوه اپروچ و درمان ضایعات فوق میپردازد.
8- در جلسه پسوریازیس، مطالبی درخصوص اتیولوژی ، تظاهرات بالینی شایع، انواع مهم بالینی، تظاهرات درگیری ناخنها و مفاصل، شواهد ضایعات در پاتولوژی، تشخیص افتراقی ها ونحوه درمان ضایعات مختلف این بیماری مطرح میگردند. همچنین در ادامه همین جلسه  پیرامون مطلب اریترودرمی و تعریف ،تظاهرات بالینی و آزمایشگاهی ، اتیولوژیهای زمینه ای، روشهای تشخیصی و درمانی آن بحث خواهد شد.
9- یک جلسه به مبحث بیماریهای تاولی شامل پمفیگوس وانواع آن، بولوز پمفیگویید و درماتیت هرپتیفورمیس اختصاص دارد.
10- در جلسه اورژانسهای پوستی واکنشهای دارویی، تظاهرات پوستی شایع و مهم تداخلات دارویی همچون اریتم مولتیفورم، 4S ، TEN و SJS و نحوه برخورد با آنها مطرح میگردند.
11- در جلسه تومورهای پوستی ، بیماریهایی همچون BCC ، SCC ،ملانوم ، اکتینیک کراتوزیس وسبورئیک کراتوزیس بحث میشوند.
12- دو جلسه به بیماریهای وایرال اختصاص یافته که شامل زگیل، مولوسکوم کونتاژیوزوم، تبخال ، آبله مرغان و زونا میگردد.
13- یک جلسه به مبحث ویتیلیگو و لیشمانیا اختصاص یافته و طی آن اتیولوژی، تقسیم بندیها وتظاهرات مختلف بالینی ، روشهای تشخیص و درمان این ضایعات بیان میگردند.
14- بیماریهای انگلی پوست شامل بیماری گال و انواع مختلف شپش، طی یک جلسه تدریس خواهند شد.
15- مبحث بیماریهای قارچی شامل پیتریازیس ورسیکالر، اریتراسما، کاندیدیازیس، pitted کراتولایزیس، انیکومایکوز، درماتوفیتوزیس بدن و کشاله ران و دستها و همچنین انواع مختلف کچلی سرمیباشد.
16- بیماریهای لیکن پلان و پیتریازیس روزه آ وتظاهرات بالینی مختلف و روشهای تشخیص و درمان آنها مفصلا طی یک جلسه بحث میگردد.
17- در مبحث بیماریهای مو، بیماریهایی همچون ریزش موی سکه ای، ریزش موی آندروژنتیک الگوی مردانه و زنانه، تلوژن افلوویوم، آناژن افلوویوم،تریکوتیلومانیا و علل مهم ریزش موی سیکاتریسیل همچون لیکن پلانوپیلاریس و DLE مطرح میشوند.
لازم به ذکر است که پیروی نامه شماره 4243/300/د/96 مورخ 8/3/96 از سوی معاونت محترم آموزش پزشکی عمومی دانشگاه علوم پزشکی ایران؛  پس از برگزاری جلسه بازبینی فایل شناسنامه دروس دوره چرخشی کارآموزی بخش پوست با حضور اساتید گروه، تبصره های ذیل مطرح گردید:
تبصره1: بدلیل کمبود وقت و بمنظور پرداختن هرچه بیشتر به مطالب مهم و ضروری؛  مباحث و بیماریهایی که در سایربخشهای بالینی همچون بخش عفونی بصورت مفصل آموزش داده میشوند (مانند مبحث بیماریهای مایکوباکتریال شامل سل پوستی و جذام، بیماریهای مقاربتی سیفلیس و ایدز) از لیست رئوس مطالب تدریسی در بخش پوست حذف گردید.
 البته درخصوص بیماریهای مقاربتی مهم مانند زگیل تناسلی ، تبخال تناسلی، شپش عانه ویا مولوسکوم کونتاژیوزوم بالغین، مفصلا طی جلسات درسی مربوطه بحث خواهد شد.
تبصره2: با توجه به تدریس تظاهرات شایع ناخنی بیماریهای مختلف در جلسات درسی مربوط به آن بیماری، لذا سرفصل مجزای بیماریهای شایع ناخن از لیست موضوعات کلاسهای کارآموزان حذف گردید.
تبصره3: نظر به عدم وجود بیماری پوستی بومی منطقه ای و جهت امکان پرداختن به مباحث ضروری تر، لذا سرفصل بیماریهای شایع بومی منطقه از لیست عناوین کلاسهای کارآموزان حذف گردید.

دفعات مشاهده: 1103 بار   |   دفعات چاپ: 186 بار   |   دفعات ارسال به دیگران: 0 بار   |   0 نظر