دکتر محمد آسایی اردکانی در گفت و گو با خبرنگار روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی ایران اظهار کرد: مفهوم «شهر سالم»  1986 میلادی یعنی حدود 40 سال پیش در اتاوای کانادا، توسط سازمان جهانی بهداشت (WHO) مطرح شد.

 

مشاور عالی معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران با تأکید بر اینکه سلامت تنها محدود به درمان و خدمات بیمارستانی نیست، افزود:  بسیاری تصور می‌کنند شهر سالم یعنی شهری که بیمارستان‌های مجهز یا پزشکان زیادی داشته باشد، اما واقعیت این است که تعریف شهر سالم بسیار فراتر از این تصورات است.

 

وی گفت: وقتی صحبت از شهر سالم می‌کنیم، یعنی شهری داشته باشیم که هوای سالم برای تنفس، دسترسی به آب آشامیدنی سالم، نرخ اشتغال مطلوب برای کاهش فقر، مسکن ایمن، حمل‌ونقل عمومی کارآمد و فضاهای سبز کافی برای تحرک مردم در آن فراهم باشد. در واقع، سلامت شهر محصول همکاری همه بخش‌ها است و نه فقط وزارت بهداشت یا دانشگاه‌های علوم پزشکی.

 

تجربه‌های موفق گذشته، استمرار برنامه را طلب می‌کند

مشاور عالی معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به سوابق اجرایی این طرح در کشور گفت: ما در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ تجربه پیاده‌سازی این برنامه را در بیش از ۶۰ شهر داشتیم اما متأسفانه یکی از آسیب‌های جدی در نظام اجرایی ما، بحث «عدم استمرار» است.

 

وی ادامه داد: متأسفانه با تغییر مدیران یا سیاست‌ها، برنامه‌ها گاهی به فراموشی سپرده می‌شوند و امروز فقط تعداد محدودی شهر مانند مراغه و سهند موفق به دریافت گواهی رسمی شهر سالم از سازمان جهانی بهداشت شده‌اند. اگرچه شهرهای دیگری نیز در این مسیر گام برمی‌دارند اما رسیدن به این جایگاه نیازمند تداوم و کار بیشتر است.

 

آسایی اردکانی یادآور شد: در برنامه فعلی، حدود ۸۰ شاخص در ۹ حوزه کلیدی از جمله آموزش و توانمندسازی، مشارکت فعال مردم، هماهنگی‌های بین‌بخشی، مدیریت بحران، سلامت و بهداشت و وضعیت آب و فاضلاب پایش می‌شود.

 

کانون‌های توسعه محله، قلب تپنده «شهر سالم» هستند

وی تصریح کرد: قلب تپنده این برنامه، «کانون‌های توسعه محله» است و گروه‌های داوطلب مردمی در هر محله، مشکلات را شناسایی می‌کنند؛ مثلاً در یک محله ممکن است بیکاری زنان دغدغه اصلی باشد و در محله‌ای دیگر معضل پسماند.

 

مشاور عالی معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران ادامه داد: پس از شناسایی مشکلات توسط مردم، ما به عنوان بدنه دولتی و دانشگاهی، آنان را به نهادهای مسئول وصل می‌کنیم. مثلاً اگر بحث مهارت‌آموزی است، آموزش فنی‌وحرفه‌ای را پای کار می‌آوریم؛ پیش از این در پروژه‌های اجرا شده دیده ایم که چطور با آموزش‌های ساده به زنان سرپرست خانوار، نه تنها سطح درآمد خانواده‌ها بالا رفت، بلکه بهداشت روانی و اجتماعی کل محله نیز بهبود یافت.

 

وی افزود: همچنین در نمونه‌های موفق بین‌المللی، از ظرفیت سالمندان برای آموزش سبک زندگی سالم به نسل جوان بهره گرفته شده است؛ رویکردی که علاوه بر بهبود سلامت عمومی، با ایجاد احساس مفید بودن در سالمندان، نرخ افسردگی را در این گروه سنی به‌طور چشمگیری کاهش داده است.

 

دانشگاه علوم پزشکی نقش تسهیل‌گری را ایفا می‌کند

آسایی اردکانی با اشاره به آغاز اجرای این طرح در صباشهر شهریار و سفیدار رباط‌کریم از مهر ماه 1404،  گفت: پس از شکل‌گیری تیم‌های محلی، «ارزیابی اولیه» وضعیت موجود انجام شده است و به زودی برنامه عملیاتی بر مبنای آن تدوین می شود.

 

وی یادآور شد: طرح شهر سالم یک دوی سرعت نیست، بلکه یک دوی استقامت است و ما باید طی یک بازه دو ساله شاخص‌ها را بهبود دهیم تا شهر بتواند برای ارزیابی نهایی سازمان جهانی بهداشت آماده شود.

 

مشاور عالی معاونت بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران در پایان تأکید کرد: نقش ما در دانشگاه علوم پزشکی و شبکه بهداشت، «حمایت‌کننده» است، نه «تصمیم‌گیرنده مطلق». به عبارت دیگر دولت باید تسهیل‌گر باشد و موانع را از سر راه مردم و سازمان های مردم نهاد بردارد. چرا که اگر مردم در کنار ما نباشند، هیچ برنامه‌ای از پشت میزهای اداری موفق نخواهد شد.