دکتر حسن اسفندیار مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران در گفتگو با خبرنگار روابط عمومی با تشریح روند تأسیس شعبه این دانشگاه در غنا گفت: پس از بررسی‌های گسترده کارشناسی، غنا به‌عنوان مقصد راه‌اندازی شعبه خارجی دانشگاه انتخاب شد. این کشور به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه در غرب قاره آفریقا و نقش محوری در میان ۹ کشور همسایه، از مرکزیت منطقه‌ای برخوردار است.

 

وی افزود: در ساختار منطقه‌ای آفریقا، کشورها در قالب ساب‌ریجن‌ها یا مناطق فرعی همکاری می‌کنند که شباهتی به الگوی اتحادیه اروپا دارد؛ به‌گونه‌ای که تردد میان برخی کشورها بدون نیاز به روادید انجام می‌شود. این مزیت باعث می‌شود دانشجویان سایر کشورهای غرب آفریقا نیز به‌راحتی امکان حضور در غنا را داشته باشند.

 

به گفته دکتر اسفندیار، غنا از نظر اقتصادی و سیاسی یکی از کشورهای پیشرفته غرب آفریقا محسوب می‌شود، از ثبات سیاسی مناسبی برخوردار است و توجه ویژه‌ای به حوزه دانش و آموزش دارد. همچنین روابط سیاسی مطلوب‌تری با جمهوری اسلامی ایران دارد که این موضوع در تصمیم‌گیری نهایی مؤثر بوده است.

 

مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به ظرفیت‌های مغفول‌مانده آفریقا در حوزه آموزش عالی افزود: جذب دانشجویان بین‌الملل این دانشگاه تاکنون عمدتاً از کشورهای همسایه و غرب آسیا انجام می‌شد، اما آفریقا ظرفیتی دست‌نخورده و کمتر شناخته‌شده بود که می‌توانست بستر مناسبی برای توسعه همکاری‌های علمی، جذب دانشجو و اجرای پروژه‌های مشترک فراهم کند.

 

وی با بیان اینکه راه‌اندازی شعبه در خارج از کشور نیازمند هماهنگی‌های گسترده، رایزنی‌های رسمی، نیازسنجی و مطالعات دقیق است، اظهار کرد: پس از انجام این مراحل، نمایندگان دانشگاه برای ارزیابی میدانی به غنا اعزام شدند و نشست‌های متعددی با وزارت بهداشت، وزارتخانه‌های مرتبط و سازمان مسئول آموزش عالی غنا برگزار شد.

 

دکتر اسفندیار تصریح کرد: در ادامه این رایزنی‌ها، مذاکرات رسمی با وزارت بهداشت و سازمان نظام پرستاری غنا انجام و در نهایت مجوز راه‌اندازی رشته کارشناسی ارشد پرستاری گرایش مراقبت‌های ویژه صادر شد.

 

وی با اشاره به سخت‌گیری‌های قانونی غنا در صدور مجوزهای آموزشی گفت: با وجود اینکه غنا یک کشور آفریقایی است، اما در صدور مجوزها بسیار دقیق عمل می‌کند و مدارک متعدد و گواهی‌های رسمی مختلفی مطالبه شد. در این مسیر، همکاری نزدیکی با وزارت بهداشت، وزارت امور خارجه و سفارت جمهوری اسلامی ایران در غنا انجام شد تا تمامی الزامات حقوقی، قانونی و علمی تأمین شود.

 

به گفته وی، جایگاه بین‌المللی دانشگاه علوم پزشکی ایران نیز در تسریع صدور مجوز مؤثر بود و در نهایت مجوز رسمی راه‌اندازی رشته صادر شد و از ترم بهمن ۱۴۰۴ جذب دانشجو آغاز شد. نخستین دوره شامل ۱۲ دانشجوی کارشناسی ارشد است که جلسه معارفه آنان روز جمعه ۲۴ بهمن برگزار شد.

 

مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران افزود: بر اساس توافق با طرف غنایی، آموزش به‌صورت ترکیبی انجام می‌شود؛ به این معنا که هم از اساتید غنایی و هم از اساتید ایرانی استفاده خواهد شد. تاکنون ۹ نفر از اعضای هیئت علمی دانشگاه معرفی شده‌اند و مدارک شامل سوابق کاری، گواهی اشتغال و دانشنامه‌های آنان به تأیید مراجع ذی‌صلاح غنا رسیده است.

 

دکتر اسفندیار ادامه داد: برنامه‌ریزی شده است اساتید ایرانی در ابتدای هر ترم اعزام شوند و به‌صورت متناوب، هر بار بین دو هفته تا یک ماه در غنا حضور داشته باشند تا ضمن مدیریت هزینه‌ها، کیفیت آموزشی نیز حفظ شود.

 

مدیر توسعه روابط بین‌الملل در حوزه آموزش بالینی نیز توافق‌نامه‌هایی با بیمارستان‌های غنا امضا شده است تا دانشجویان پرستاری بتوانند از ظرفیت‌های بالینی استفاده کنند. همچنین با جمعیت هلال‌احمر تفاهم‌نامه‌ای منعقد شده تا دانشجویان از بیمارستان هلال‌احمر در آکرا به‌عنوان مرکز آموزش بالینی بهره ببرند.

 

وی با تأکید بر اینکه راه‌اندازی شعبه خارجی مستلزم سرمایه‌گذاری مالی و انسانی قابل توجه است، گفت: نماینده دانشگاه در غنا مستقر شده است. در عین حال برای کاهش هزینه‌ها، با دانشگاه اسلامی غنا که وابسته به جمهوری اسلامی ایران است توافق شد یک طبقه کامل از ساختمان دانشگاه در اختیار شعبه دانشگاه علوم پزشکی ایران قرار گیرد. این توافق سه‌ساله امکان استفاده از زیرساخت‌های آموزشی حضوری و آنلاین این مجموعه را فراهم کرده است.

 

مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به تفاوت نظام آموزشی غنا توضیح داد: در غنا دوره لیسانس به‌صورت «جنرال» برگزار می‌شود و دانشجویانی که در مقطع کارشناسی گرایش مراقبت‌های ویژه را انتخاب می‌کنند، ملزم به ادامه همان گرایش در مقطع ارشد هستند. برخلاف ایران که در مقطع ارشد پرستاری حدود ۱۱ گرایش وجود دارد، در غنا تنوع رشته‌ها محدودتر است.

 

وی افزود: مجوز راه اندازی دوره کارشناسی پرستاری نیز از تاریخ ۵ اسفندماه ۱۴۰۴ اخذ شده و به‌زودی دانشجویان این مقطع نیز جذب خواهند شد. این اقدام زمینه گسترش آموزش و افزایش ورودی مقطع کارشناسی ارشد را فراهم می‌کند.

 

مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران با اشاره به اهمیت دوره‌های کوتاه‌مدت آموزشی گفت: علاوه بر دوره‌های بلندمدت کارشناسی و کارشناسی ارشد، برگزاری دوره‌های کوتاه‌مدت تخصصی نیز در دستور کار قرار دارد. در سال ۲۰۲۵ یک دوره ترکیبی سه‌روزه در حوزه مراقبت‌های ویژه کودکان برای پزشکان و پرستاران غنایی برگزار شد که با استقبال و اثرگذاری مطلوب همراه بود.

 

دکتر اسفندیار افزود: در راستای این همکاری‌ها مقرر است ۲۲ دوره کوتاه‌مدت آموزشی برای سال ۲۰۲۶ برنامه‌ریزی شده است که تقریباً هر ماه دو دوره متناسب با نیاز نظام سلامت غنا برگزار خواهد شد. این دوره‌ها بیشتر جنبه آموزش‌های ضمن خدمت و مهارت‌افزایی دارند.

 

مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران در جمع‌بندی اظهار کرد: حضور علمی ایران در آفریقا می‌تواند ارزش افزوده قابل توجهی برای دانشگاه و در سطحی کلان برای جمهوری اسلامی ایران ایجاد کند. چالش‌های سیاسی موجود در برخی مناطق دیگر، در آفریقا کمتر است و ذهنیت مثبتی نسبت به ایران وجود دارد.

 

وی تصریح کرد: همکاری‌های علمی مشترک به‌ویژه در حوزه بیماری‌های مناطق گرمسیری مانند مالاریا که در آفریقا شیوع بالایی دارد، می‌تواند به تبادل تجربه و توسعه تحقیقات مشترک منجر شود. از یک‌سو ایران می‌تواند از تجربه‌های آفریقایی در مقابله با این بیماری‌ها بهره ببرد و از سوی دیگر دستاوردهای علمی و پزشکی خود را منتقل کند.

 

دکتر اسفندیار درباره ترکیب دانشجویان فعلی نیز گفت: در حال حاضر ۱۲ دانشجوی دوره ارشد عمدتاً از غنا هستند، اما با توجه به سهولت دسترسی کشورهای غرب آفریقا به غنا، پیش‌بینی می‌شود از ترم‌های آینده دانشجویانی از کشورهای همجوار نیز جذب شوند.

 

به گفته وی، محدودیتی برای ظرفیت پذیرش وجود ندارد و دانشگاه از نظر فضای فیزیکی، امکانات آزمایشگاهی و ظرفیت بالینی آمادگی جذب تعداد بیشتری دانشجو را متناسب با میزان استقبال دارد.

 

مدیر توسعه روابط بین‌الملل دانشگاه علوم پزشکی ایران این اقدام را حرکتی رو به جلو و فزاینده توصیف کرد و گفت: این شعبه می‌تواند نمادی از آموزش ناب ایرانی در قاره آفریقا باشد و زمینه‌ساز گسترش همکاری‌های علمی و پژوهشی در سطح بین‌المللی شود.