به گزارش خبرنگار روابط عمومی مرکز بهداشت شمال‌غرب یک، گاهی نخستین گام برای بازگشت به مسیر سلامت، تصمیمی بزرگ، ناگهانی یا اراده‌ای قطعی برای ترک اعتیاد نیست؛ بلکه می‌تواند از یک مراجعه ساده آغاز شود؛ مراجعه فردی که شاید هنوز آمادگی روانی یا شرایط لازم برای ترک مواد را ندارد، اما به‌شدت نیازمند مراقبت‌های پزشکی، پیشگیری، مشاوره و آموزش است.

 

در چنین شرایطی، خدمات کاهش آسیب به عنوان نخستین نقطه اتصال فرد با نظام سلامت عمل می‌کند؛ مسیری که به جای تعلیق خدمات تا زمان ترک اعتیاد از حفظ سلامت و مهار پیامدهای پرخطر مصرف آغاز می‌شود.

 

بر همین اساس، مرکز کاهش آسیب (DIC) با هدف گسترش دسترسی گروه‌های در معرض خطر و ایجاد پیوستگی میان خدمات پیشگیرانه، مراقبتی، تشخیصی و درمانی در ساختار مرکز بهداشت شمال‌غرب یک راه‌اندازی شده است تا این خدمات به‌جای مداخله‌ای مقطعی و جزیره‌ای، در چارچوب منسجم نظام شبکه بهداشت و درمان کشور دنبال شود.

 

الناز گلباری؛ مدیر مرکز بهداشت شمال‌غرب یک در تشریح اهداف و سازوکار اجرایی این مرکز اظهار کرد: ادغام و راه‌اندازی این مرکز در ساختار بهداشت، ارتباط میان خدمات کاهش آسیب و مجموعه خدمات نظام شبکه را منسجم‌تر کرده و زمینه دسترسی آسان‌تر افراد در معرض آسیب به خدمات جامع سلامت را فراهم می‌کند.

 

وی با بیان اینکه حضور هم‌زمان نیروهای مختلف از جمله پزشک، کارشناس سلامت روان و مراقب سلامت در این مجموعه سبب می‌شود نیازهای افراد صرفاً از یک بعد دیده نشود، افزود: این ساختار، کاهش آسیب را از یک مداخله منفرد خارج کرده و آن را در زنجیره‌ای از مراقبت‌های سلامت قرار می‌دهد که از شناسایی و آموزش آغاز شده و تا مشاوره، غربالگری، درمان و ارجاع تخصصی ادامه می‌یابد.

 

حضور تیم‌های سیار در پاتوق‌ها برای کاهش فاصله تا نظام سلامت

رئیس مرکز بهداشت شمال‌غرب یک با تأکید بر اینکه عواملی چون بی‌خانمانی، فقر، دوری مسافت و به‌ویژه «انگ اجتماعی» مانع از مراجعه خودخواسته بسیاری از مصرف‌کنندگان به مراکز درمانی می‌شود، تصریح کرد: یکی از محوری‌ترین ظرفیت‌های این مجموعه، فعالیت تیم‌های سیار است؛ این تیم‌ها با حضور میدانی در نقاط تجمع افراد کارتن‌خواب و پاتوق‌های مصرف، اقلام بهداشتی و بسته‌های کاهش آسیب را توزیع کرده و آموزش‌های پیشگیرانه چهره‌به‌چهره ارائه می‌دهند تا فاصله میان این گروه از جامعه با نظام سلامت به کمترین حد ممکن برسد.

 

مصرف مواد مسئله‌ای چندوجهی است؛ تیم درمان چه وظایفی دارد؟

محمد موسوی، کارشناس‌مسئول واحد سلامت روان مرکز بهداشت شمال‌غرب یک نیز با بیان اینکه وابستگی به مواد تنها یک عارضه جسمی نیست و ابعاد روانی، خانوادگی و اجتماعی پیچیده‌ای دارد، گفت: در الگوی جدید ادغام، خدمات با مشارکت تیمی از متخصصان ارائه می‌شود.

 

وی افزود: پزشک وظیفه ارزیابی وضعیت عمومی سلامت، بررسی رفتارهای پرخطر، شناسایی بیماری‌های همراه و ارجاع پزشکی را بر عهده دارد. کارشناس سلامت روان نیز به ارزیابی روانی، مداخلات انگیزشی و مشاوره می‌پردازد و مراقب سلامت ارتباط مستمر و پیگیری مراجع را دنبال می‌کند.

 

موسوی تصریح کرد: مراجعان بر حسب نیاز به مراکزی نظیر درمان وابستگی به مواد (MMT)، مراکز مشاوره بیماری‌های رفتاری، خدمات روان‌پزشکی و نهادهای حمایتی متصل می‌شوند.

 

 

غربالگری HIV و هپاتیت؛ فراتر از توزیع اقلام بهداشتی

کارشناس‌مسئول واحد سلامت روان با اشاره به اینکه مفهوم کاهش آسیب هرگز به توزیع اقلام بهداشتی محدود نمی‌شود، خاطرنشان کرد: آموزش شیوه‌های پیشگیری از اوردوز، رفتارهای جنسی ایمن و رفتارهای کم‌خطر بخش اصلی این برنامه است. علاوه بر این، غربالگری سریع بیماری‌های عفونی نظیر HIV، هپاتیت و سل برای تشخیص زودهنگام انجام می‌شود تا در صورت نیاز، روند درمان بدون فوت وقت آغاز گردد و ارجاع‌ها صرفاً در حد یک معرفی‌نامه باقی نماند.

 

موسوی با تأکید بر اینکه آسیب‌های اعتیاد مستقیماً کانون خانواده را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد، یادآور شد: خانواده‌های این افراد در معرض آسیب‌های روانی، تعارضات خانوادگی، مشکلات اقتصادی و خشونت هستند. به همین دلیل، در این مرکز برنامه‌های آموزش خانواده، مشاوره، ارتقای سلامت روان، مهارت‌های فرزندپروری و شیوه‌های محافظت از سلامت اعضای خانواده به‌طور موازی ارائه می‌شود.

 

وی در پایان خاطرنشان کرد: با ادغام این برنامه در نظام شبکه، پیشگیری، درمان و کاهش آسیب دیگر در مقابل یکدیگر قرار ندارند؛ بلکه در کنار هم مسیر مراقبت پیوسته از فرد و ارتقای سلامت عمومی جامعه را شکل می‌دهند.