دکتر امیر رضازاده، متخصص داروسازی بالینی در گفت‌وگو با روابط عمومی معاونت غذا و دارو دانشگاه علوم پزشکی ایران اظهار کرد: بیوتین یا ویتامین B7 یکی از ویتامین‌های مورد نیاز بدن است؛ اما مقدار آن در برخی مکمل‌ها بسیار بیشتر از میزان مورد نیاز روزانه است. مصرف این فرآورده‌ها می‌تواند در اندازه‌گیری برخی شاخص‌های آزمایشگاهی اختلال ایجاد کند.

 

وی توضیح داد: این تداخل در برخی آزمایش‌هایی رخ می‌دهد که از سامانه بیوتین–استرپتاویدین برای اندازه‌گیری استفاده می‌کنند. بیوتین اضافی موجود در نمونه خون می‌تواند نتیجه را به‌صورت کاذب بالاتر یا پایین‌تر نشان دهد. این تداخل می‌تواند بدون تغییر واقعی شاخص مورد اندازه‌گیری در بدن، نتیجه آزمایش را غیرواقعی نشان دهد؛ البته وجود تداخل، بیماری هم‌زمان را رد نمی‌کند.

 

نتایج کاذب در آزمایش‌های تیروئید

دکتر رضازاده با اشاره به آزمایش‌های تیروئید اظهار کرد: در بعضی روش‌های حساس به بیوتین، ممکن است TSH به‌صورت کاذب پایین و هورمون‌های تیروئیدی، از جمله T3 وT4  آزاد، به‌صورت کاذب بالا گزارش شوند. این الگو می‌تواند ظاهری شبیه پرکاری تیروئید ایجاد کند و در صورت بی‌اطلاعی از مصرف مکمل، به بررسی یا درمان غیرضروری منجر شود.

 

اهمیت ویژه در بررسی آسیب قلبی

وی افزود: بیوتین در برخی روش‌های اندازه‌گیری تروپونین، که یکی از شاخص‌های آسیب عضله قلب است، می‌تواند موجب کاهش کاذب نتیجه شود و تشخیص آسیب قلبی را دشوار کند. البته همه روش‌های سنجش تروپونین به یک اندازه تحت تأثیر قرار نمی‌گیرند.

 

این متخصص داروسازی بالینی تأکید کرد: افرادی که دچار درد قفسه سینه، تنگی نفس یا سایر علائم مشکوک قلبی هستند، باید فوراً برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنند و مصرف بیوتین را به تیم درمان اطلاع دهند؛ نباید مراجعه یا انجام بررسی‌های اورژانسی را برای قطع مکمل به تأخیر بیندازند.

 

زمان قطع مصرف برای همه یکسان نیست

دکتر رضازاده ادامه داد: احتمال و مدت تداخل به مقدار مصرف، زمان آخرین نوبت مصرف، عملکرد کلیه و روش و کیت آزمایشگاهی بستگی دارد. در افراد مبتلا به اختلال عملکرد کلیه، دفع بیوتین ممکن است طولانی‌تر شود. بنابراین توصیه ثابت به قطع مصرف برای ۴۸ یا ۷۲ ساعت، برای همه افراد و همه آزمایش‌ها مناسب نیست.

 

وی افزود: برای آزمایش‌های غیراورژانسی، فاصله مناسب از آخرین مصرف باید با هماهنگی پزشک و آزمایشگاه و بر اساس دستورالعمل روش مورد استفاده تعیین شود. افرادی که بیوتین را برای درمان یک بیماری مشخص دریافت می‌کنند، نباید خودسرانه مصرف آن را قطع کنند.

 

مکمل‌ها را در شرح حال دارویی فراموش نکنید

وی توصیه کرد: پیش از نمونه‌گیری، نام فرآورده، مقدار مصرف روزانه و زمان آخرین مصرف را اعلام کنید و در صورت امکان، بسته یا تصویر برچسب مکمل را همراه داشته باشید. مکمل‌های مو، پوست و ناخن، مولتی‌ویتامین‌ها و مکمل‌های گروه B نیز باید در فهرست فرآورده‌های مصرفی بیمار ثبت شوند.

 

دکتر رضازاده درباره مصرف بیوتین برای تقویت مو خاطرنشان کرد: در افراد فاقد کمبود بیوتین، شواهد کافی و باکیفیت برای توصیه مصرف روتین بیوتین با هدف افزایش رشد مو وجود ندارد. محدودبودن شواهد به معنای اثبات بی‌اثر بودن نیست، اما مصرف دوزهای بالای این مکمل صرفاً بر اساس تبلیغات توصیه نمی‌شود.

 

وی در پایان تأکید کرد: اگر نتیجه آزمایش با علائم و وضعیت بالینی بیمار همخوانی ندارد، احتمال تداخل آزمایشگاهی باید با همکاری پزشک و آزمایشگاه بررسی شود. اطلاع‌رسانی درباره مصرف بیوتین، اقدامی ساده برای کاهش خطا در تشخیص و درمان است.