به گزارش خبرنگار روابط عمومی پژوهشکده غدد درون‌ریز و متابولیسم، جلسه ژورنال کلاب این پژوهشکده در دانشگاه علوم پزشکی ایران، روز یکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ با حضور جمعی از اساتید و دانشجویان برگزار شد. در این نشست علمی، دکتر زهرا نوری، متخصص داخلی و دستیار فوق‌تخصص غدد، مقاله‌ای از مجله معتبر New England Journal of Medicine (NEJM) را ارائه و بررسی کرد.

 

دکتر نوری با اشاره به اینکه این مقاله نتایج مطالعه بین‌المللی FINE‑ONE را گزارش می‌کند، گفت: این پژوهش یک کارآزمایی بالینی تصادفی‌شده و دوسوکور است که با مشارکت ۲۴۲ بیمار مبتلا به دیابت نوع یک و بیماری مزمن کلیه در مراکز درمانی مختلف جهان انجام شد.

 

وی با بیان اینکه شرکت‌کنندگان این مطالعه دارای کاهش عملکرد کلیه با نرخ فیلتراسیون گلومرولی بین ۲۵ تا ۹۰ میلی‌لیتر در دقیقه و همچنین دفع بالای پروتئین در ادرار (نسبت آلبومین به کراتینین بین ۲۰۰ تا کمتر از ۵۰۰۰) بودند، افزود: هدف اصلی پژوهش، بررسی تأثیر فینرنون در مقایسه با دارونما بر کاهش نسبت آلبومین به کراتینین ادرار طی شش ماه بود. همه بیماران در کنار داروی مورد مطالعه، درمان استاندارد شامل مهارکننده‌های آنزیم مبدل آنژیوتانسین یا مسدودکننده‌های گیرنده آنژیوتانسین را نیز دریافت می‌کردند.

 

این دستیار فوق‌تخصص غدد اظهار کرد: پس از شش ماه پیگیری، نسبت آلبومین به کراتینین ادرار در گروه دریافت‌کننده فینرنون ۳۴ درصد کاهش یافت، در حالی که این کاهش در گروه دارونما ۱۲ درصد بود. به این ترتیب، فینرنون نسبت به دارونما حدود ۲۵ درصد کاهش بیشتر ایجاد کرد که از نظر آماری بسیار معنادار بود (P<0.001).

 

نوری ادامه داد: اثرات مفید فینرنون در زیرگروه‌های مختلف بیماران نیز مشاهده شد، از جمله در افرادی که شدیدترین کاهش عملکرد کلیه یا بیشترین میزان دفع پروتئین ادراری را داشتند. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا این بیماران در معرض بیشترین خطر پیشرفت بیماری کلیوی و بروز عوارض قلبی‑عروقی قرار دارند.

 

تأثیر فینرنون بر فشار خون و عملکرد کلیه

این دستیار فوق‌تخصص غدد گفت: در گروه دریافت‌کننده فینرنون کاهش خفیفی در فشار خون سیستولیک و دیاستولیک مشاهده شد. این موضوع نشان می‌دهد که کاهش دفع پروتئین ادراری احتمالاً بیشتر ناشی از اثرات مستقیم داخل کلیوی دارو است تا تغییرات فشار خون سیستمیک.

 

وی همچنین افزود: مصرف فینرنون باعث کاهش خفیف و موقتی نرخ فیلتراسیون گلومرولی (eGFR) در ماه نخست شد، اما این مقدار در پیگیری ۳۰ روز پس از قطع دارو تا حد زیادی به سطح پایه بازگشت و این مسئله نشان‌دهنده ماهیت همودینامیک این تغییر است و برای ارزیابی اثر بلندمدت دارو بر عملکرد کلیه، مطالعات بزرگ‌تر و طولانی‌تری لازم است.

 

نوری درباره عوارض جانبی این دارو یادآور شد: شایع‌ترین عارضه گزارش‌شده، افزایش سطح پتاسیم خون (هیپرکالمی) بود که در ۱۰.۱ درصد بیماران گروه فینرنون و ۳.۳ درصد بیماران گروه دارونما مشاهده شد. دو بیمار (۱.۷ درصد) به دلیل هیپرکالمی مصرف دارو را قطع کردند. عوارض جدی مانند افت فشار خون یا آسیب حاد کلیوی در هر دو گروه نادر بود و هیچ مورد مرگ ناشی از دارو در گروه فینرنون گزارش نشد.

 

وی در پایان تأکید کرد: این مطالعه گامی مهم در مسیر درمان بیماری کلیوی در بیماران مبتلا به دیابت نوع یک محسوب می‌شود؛ بیماری‌ای که تاکنون گزینه‌های درمانی جدید و مؤثری برای آن تأیید نشده است. با وجود محدودیت‌هایی مانند کوتاه بودن مدت مطالعه (شش ماه) و استفاده از نشانگر زیستی به جای پیامدهای نهایی کلیوی، نتایج این پژوهش چشم‌انداز امیدوارکننده‌ای را برای بیماران ترسیم می‌کند. با این حال، انتخاب نهایی دارو باید با توجه به شرایط هر بیمار، به‌ویژه سطح پتاسیم خون و عملکرد کلیه، و با نظر پزشک معالج انجام شود.

 

مشخصات مقاله:

 

Heerspink HJL, Birkenfeld AL, Cherney DZI, Colhoun HM, Groop PH, Ji L, Jongs N, et al. 

Finerenone in Type 1 Diabetes and Chronic Kidney Disease. *New England Journal of Medicine*. 2026;394(10):947–957.